Υλικός Βίος Β΄: ΕΝΔΥΜΑ – ΥΠΟΔΗΣΙΣ – ΚΟΜΜΩΣΙΣ – ΚΑΛΛΩΠΙΣΜΟΣ (Στα Γιαννιτσά)

5 Ιανουαρίου, 2015


Του Χρηστάκη Ιωαννίδη*

 
 
1. Ἔνδυμα
 

Άλλη ἦταν ἡ φορεσιά τοῦ ἄντρα καί ἄλλη τῆς γυναίκας καί τοῦ παιδιοῦ. Εἶχαν ὅμως τήν ἴδια στολή χειμῶνα καλοκαῖρι. Ἄλλη εἶχαν γιά καλή καί ἄλλη καθημερινή.

Τό παλληκάρι ὅταν παντρεύονταν ἔκαμνε μιά φορεσιά γαμπριάτικη ποὖταν για καλή του. Αὐτή ἀποτελοῦνταν ἀπό ἕνα παντελόνι (ποντούρουτ) ὑφαντό, χρώματος μαύρου πού δένονταν στή μέση μέ κορδόνι κρυφό. Στή μέση ζώνονταν ὑφασμάτινο ὑφαντό ζωνάρι πέντε πήχες μάκρος καί φαρδύ 30 πόντους περίπου μέ κρόσια στίς ἄκρες. Ἀντί γιά σακκάκι βάζανε τό λιμπαντέ ποὖταν ἀπό τσόχα. Τό χειμῶνα βάζαν πάνω ἀπ᾽αὐτά μιά γούνα κοντή μέ σιάκι ἀπ᾽ἔξω (κοντογούνι – κιούρκουτ). Ἀπό μέσα εἶχαν μιά πουκαμίσα μ᾽ ἕνα στενό γιακαδάκι πού νά μή φαίνεται. Στό κεφάλι φοροῦσαν ἕνα κασκέττο.

Οἱ κοπέλλες ἀπό μέσα εἶχαν τήν πουκαμίσα πού στά ἄκρα τῶν χεριῶν ἔβγαιναν ἔξω οἱ ῾κινάδες῾πλεγμένες μέ βελονάκι οπως καί στό λαιμό τό ἴδιο. Αὐτές οἱ δαντέλλες, ἦταν ἀπό μετάξι. Πάνω ἀπό τήν πουκαμίσα φοροῦσαν τό φουστάνι ποὖταν εφαρμοστό στό πάνω μέρος τοῦ κορμιοῦ καί ἀπό τήν μέση καί κάτω φαρδύ. Τά δυό καλά φορέματα γίνονταν ἀπό βελοῦδο καί τό νυφικό ἀπό ἀτλάζι. Γιά νά στέκεται μπόλικο καί φουσκωτό στό κάτω μέρος φοροῦσαν ἀπό κάτω μεσοφόρι ὑφαντό ἤ χασεδένιο μέ δαντέλλα κάτω, μπόλικο κι αὐτό σάν φουστανέλλα. Πάνω ἀπό τό φόρεμα φοροῦσαν μιά ποδιά ἀπό τό ἴδιο μ᾽αὐτό ὕφασμα. Τό φόρεμα ἦταν μακρύ ὡς τά πόδια κάτω. Ἀπό πάνω φοροῦσαν τό λιμπαντέ στητό, κεντημένο μέ χρυσῆ κλωστή. Τό χειμῶνα φοροῦσαν πάνω ἀπ᾽ὅλα τήν γοῦνα (τσουμπέ). Αὐτή ἔφθανε μέχρι λίγο κάτω ἀπό τό γόνατο.

Ἦταν διαφόρων χρωμάτων. Στό κεφάλι ἔβαζαν ὡραία μαντήλα μεταξωτή μέ κρόσια (τσεμπέρ).
 
 
2. Ὑποδήματα

Οἱ ἄντρες φοροῦσαν χοντρά (κουτούρια) παπούτσια στόν τσαγγάρη καμωμένα. Στήν δουλειά φοροῦσαν τσαρούχια καμωμένα ἀπό τούς ἴδιους μέ γουρουνίσιο δέρμα. Οἱ γυναῖκες φοροῦσαν κι αὐτές χοντροπάπουτσα ἀπό τόν τσαγγάρη φτιαγμένα. Στό σπίτι φοροῦσαν παντοῦφλες ἀπό βελοῦδο καλό, πού τό κεντοῦσαν οἱ ἴδιες καί τίς πάτωνε ὁ τσαγγάρης.
 
 
3. Καλλωπισμός

Τό χτένισμα τῶν γυναικῶν ἦταν πάντα δυό πλεξοῦδες χοντρές καί μακριές. Εἶχαν δέ ξένες συνήθως γιατί ἔφταναν μέχρι κάτω ἀπό την μέση. Τό τσεμπέρι πού φοροῦσαν στηρίζονταν μέ καρφίτσες ποὖχαν χρωματιστά κεφαλάκια. Τά σκουλαρίκια ἦταν περαστά στό λοβό τοῦ αὐτιοῦ καί ἦταν συνήθως νόμισμα. Στόν λαιμό κρέμονταν ντοῦμπλες και πεντόλιρα, ὅσα ἔπαιρναν ἀπ᾽ τόν γαμβρό στόν ἀρραβῶνα. Δαχτυλίδι στό χέρι μέ νόμισμα πάλι ἐπάνω. Βραχιόλια χρυσᾶ πλατιά καί κρέμονταν νόμισμα. Ὅλα τά χρυσαφικά τά ἀγόραζαν ἀπό τούς Ἑβραίους τῆς Θεσσαλονίκης. Φοροῦσαν καί καρφίτσες στά ἐνδύματα μέ τρεῖς λίρες. Κάμναν καί φτιασίδια καί τά βάζανε στο πρόσωπο.
 
 
*Ο Χρηστάκης Ιωαννίδης είναι Εκπαιδευτικός – Πρώην Πρόεδρος της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Γιαννιτσών «Ο Φίλιππος»
(Το κείμενο αποτελεί το γ’ μέρος της εργασίας, που εκπονήθηκε, όταν ο γράφων ήταν μετεκπαιδευόμενος διδάσκαλος «ἐν τῳ διδασκαλείῳ ἐκπαιδεύσεως ἐν Ἀθήναις 1972». Δημοσιεύεται ως ιστορική και λαογραφική σκιαγράφηση μιας άλλης εποχής. Τηρήθηκε η ιστορική ορθογραφία.)

 

 

 

 

Κατηγορία: Λαογραφικά - Ήθη & Έθιμα

© 2007 - 2019 Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Γιαννιτσών "Ο Φίλιππος"
Διεύθυνση: Δημάρχου Στάμκου 1 58100 Γιαννιτσά, Τηλέφωνο: 2382083684, email: filippos@fileg.gr