4. Διεπιστημονικές ερμηνείες του χρόνου. Φιλοσοφία-Φυσική-Θεολογία

3 Δεκεμβρίου, 2014


Ιδιαίτερη αίσθηση άφησε στο πολυπληθές ακροατήριο του Ανοικτού Λαϊκού Πανεπιστήμιου Γιαννιτσών η 4η φετινή εκδήλωση που οργάνωσε η Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Γιαννιτσών «Ο ΦΙΛΙΠΠΟΣ» σε συνεργασία με την ΔΗ.Κ.Ε.Π.Α.Πέλλας, το απόγευμα της Δευτέρας 16-1-2012 στην φιλόξενη αίθουσα του Δημοτικού Συμβούλιου Δήμου Πέλλας. Το θέμα: «Διεπιστημονικές ερμηνείες του χρόνου στη φιλοσοφία-Φυσική-Θεολογία» που ανέπτυξε ο-Γιαννιτσώτης στην καταγωγή και ιδιαίτερα αγαπητός στην πόλη μας-ομότιμος καθηγητής του Α.Π.Θ Βασίλειος Γιούλτσης κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον και προβλημάτισε πολλαπλώς με τον μεστό, στιβαρό και επιστημονικό λόγο του, όσους –ες προσήλθαν για να τον παρακολουθήσουν.

Ο χρόνος είναι σαν μια βάρκα που επάνω της ταξιδεύουμε δίχως να ξέρουμε που πηγαίνουμε, μα ούτε από πού ξεκινήσαμε. Από πότε υπάρχει, 12,75 δις έτη φωτός από την δημιουργία του Σύμπαντος: Από την δημιουργία της Γης ως μέρος του Γαλαξία με τους 2,5 δις ήλιους; Ο homo sapiens, ο άνθρωπος δηλαδή που άρχισε να σκέφτεται, εμφανίστηκε πριν 200.000 χρόνια. Για να μετρήσει τον χρόνο πατάει γερά στο χώμα και κοιτάζει τα αστέρια. Μια περιστροφή της Γης γύρω από τον άξονά της διαρκεί 24 ώρες και γύρω από τον ήλιο 1 χρόνο. Τεμαχίζει την ώρα, δημιουργεί λεπτά και δευτερόλεπτα.. Το ρολόι εμφανίζεται στην Αναγέννηση, νωρίτερα όμως τα ηλιακά λειτουργούσαν με θαυμαστή ακρίβεια. Η θεωρία της σχετικότητας του Αινστάιν έδωσε άλλη διάσταση στις επιστήμες. Αν ταξιδεύει κάποιος προς τα ανατολικά ή προς τα δυτικά επηρεάζει διαφορετικά τον οργανισμό του. γιατί σε κάθε μετακίνηση η κοσμική διάσταση είναι διαφορετική από εκείνη του αέναου χρόνου. Ο δε γήινος χ. έχει σχέση μόνο με τη Γη. Οι φυσικές διαστάσεις μήκος, πλάτος, ύψος αξιοποιούνται από τον χρόνο και το βιολογικό ρολόι ακολουθεί τους ανθρώπινους ρυθμούς εργασίας και διαβίωσης. Ο χ. είναι σαν το βέλος, δεν εξοστρακίζεται και δεν επιστρέφει.

Η Δύση ασχολήθηκε μεταγενέστερα με τον χρόνο και δεν ευτύχησε να έχει την εμπειρία της δικής μας Ανατολής με φιλόσοφους, όπως ο Αριστοτέλης με τα «Φυσικά », ο Ζήνων ο Κιτεύς, ο Επίκουρος, ο Διόδωρος κ.ά. Στις «Εξομολογήσεις» ο ιερός Αυγουστίνος ασχολείται φιλοσοφικά με την έννοια του χρόνου. Στα νεότερα χρόνια ο Λάιμπνιτς, ο Μπέρκλευ, ο Κάντ και ο Μπρεξόν δίνουν το δικό τους στίγμα, αν και τις περισσότερες φορές επεξεργάζονται και αναπαράγουν απόψεις του Αριστοτέλη και τον διάλογο του Πλάτωνα: «Κρίτων»

Στα βόρεια της Κρήτης στα χρόνια διεξάγεται ένα φιλόδοξο πείραμα για τα νετρόνια, τα απειρολάχιστα σωματίδια που έχουν ηλεκτρικά φορτία αλλά στερούνται μάζας.

Το πείραμα Cern στην Ελβετία προκάλεσε ενθουσιασμό αλλά και έντονο σκεπτικισμό στους επιστήμονες γιατί ορισμένοι φοβήθηκαν μήπως οι λεγόμενες «μαύρες τρύπες» που θα δημιουργούνταν θα απορροφούσαν την Γη! Το μποζόνιο και το σωματίδιο Χίνκς ή «σωματίδιο του Θεού» που ονομάστηκε έτσι επειδή δεν το ανακάλυπταν με τίποτα, είναι μια άλλη πραγματεία. Η δε «μεγάλη έκρηξη» του Σύμπαντος προσφέρει πεδίο προβληματισμού σχετικά με τις διαστάσεις του χωροχρόνου.

Ο κυκλικός χρόνος όπως και ο μυθικός προσφέρουν τις απαραίτητες παραμέτρους ερμηνείας και εισαγωγής τους. Έτσι και η Δημιουργία του Κόσμου και η παρακοή των πρωτόπλαστων στην Παλαιά Διαθήκη γίνεται με εικόνες και όρους της εποχής ώστε να μπορέσει ο μέσος-αγράμματος- αναγνώστης της εποχής να κατανοήσει την επέμβαση του Θεού στην Ιστορία. Με την έλευση όμως του Θεανθρώπου στην Γη και την ένσαρκη παρουσία του, δρομολογείται το πέρασμα στην αιωνιότητα. Στα μυστήρια της Εκκλησίας έχουμε την συνάντηση του ανθρώπου με τα δώρα, την χάρη και την αιωνιότητα του Θεού. Είναι η εισβολή και η τομή στο χρόνο για να νικηθεί η φθορά και το κακό της μεταπτωτικής πορείας . Η προσδοκία της Ανάστασης υλοποιείται με την ελπίδα και η αγάπη πραγματώνεται.

Οι δε καίριες ερωτήσεις που τέθηκαν από το ευαισθητοποιημένο για γνώσεις και εμπειρίες κοινό καθώς και οι απαντήσεις που δόθηκαν από έναν βαθύ γνώστη του γνωστικού αντικειμένου, απέδειξαν άλλη μια φορά το υψηλό επίπεδο της πόλης μας, την κουλτούρα που την διακρίνει αλλά και την οργανωτικότητα των στελεχών της Ι.Λ.Ε. «Ο ΦΙΛΙΠΠΟΣ». Σε μια εποχή κοινωνικοοικονομικής κρίσης η προσήλωση σε πνευματικές αξίες και επιστημονικές αρχές αποτελεί ουσιαστικό ανάχωμα και παρηγοριά για όλους εμάς.

Λάζαρος Η. Κενανίδης, θεολόγος,
Δντής 2ου Γυμνάσιου Γιαννιτσών, υποψ. διδάκτορας Α.Π.Θ.

Κατηγορία: Ανοιχτο Λαικό Πανεπιστήμιο – Περίοδος 16η 2011-2012

© 2007 - 2019 Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Γιαννιτσών "Ο Φίλιππος"
Διεύθυνση: Δημάρχου Στάμκου 1 58100 Γιαννιτσά, Τηλέφωνο: 2382083684, email: filippos@fileg.gr