Δευτέρα 30-1-2017
Είναι ευλογία Θεού που βρισκόμαστε όλοι εδώ σήμερα στον φιλόξενο και οικείο χώρο του ιερού ναού του Αγίου Γεωργίου και Νικολάου που οι ταλαιπωρημένοι και εξαθλιωμένοι παππούδες μας πρόσφυγες από την Στράντζα και τη Μάδυτο της Ανατολικής Θράκης ήρθαν εδώ στα Γιαννιτσά της Μακεδονίας και τον έχτισαν με αγάπη, προθυμία και μεράκι. Μαζευτήκαμε για να γιορτάσουμε με σέβας, τιμή αλλά και την δέουσα επισημότητα μια γιορτή βαθιά ριζωμένη στην αυτοσυνειδησία μας, που δίνει ταυτότητα στην Ρωμιοσύνη. Εμείς όλοι σήμερα γράφουμε ιστορία! Βλέπετε εμείς οι Έλληνες δεν έχουμε μόνον ελαττώματα αλλά και προτερήματα: δεν είναι μόνο το φιλότιμο που δεν υπάρχει σε άλλες γλώσσες είναι και η φιλοξενία, η αρχοντιά που εμπνέει αυτός ο λαός με την κουλτούρα, την γλώσσα, την βυζαντινή λειτουργία, τα ήθη, τα έθιμα, την κουζίνα, τα τραγούδια, τα πανηγύρια του. Η τιμή απέναντι στους 3 ιεράρχες είναι μια εκδήλωση βαθιά ριζωμένη στην παράδοσή μας, από τα πρώτα ακόμη, χρόνια του Χριστιανισμού κι ελπίζουμε να συνεχιστεί εσαεί.
Τίμιο πρεσβυτέριο, εκλεκτοί συνάδελφοι από το 2ο Γυμνάσιο, το 2ο ΓΕΛ, το Μουσικό Σχολείο και τα 3ο, 7ο και 9ο Δημοτικά σχολεία Γιαννιτσών, αγαπητοί γονείς και αγαπητά μας παιδιά η καταγωγή του Μεγάλου Βασίλειου από τον καππαδοκικό Πόντο και του Γρηγόριου του Ναζιανζηνού από την Καππαδοκία και του Ιωάννη του Χρυσόστομου από την Αντιόχεια της ελληνιστικής Συρίας πιστοποιεί την ευρύτητα του ελληνικού πνεύματος, την οικουμενικότητα της Ορθοδοξίας, την παγκοσμιότητα του Ελληνισμού. Η Ορθοδοξία είναι ο γνήσιος κοσμοπολιτισμός. Αγγίζει τους πάντες, πασχίζει για όλους. Καλό είναι στις ημέρες μας να θυμόμαστε και τους Ορθόδοξους αδελφούς λαούς που δοκιμάζονται σκληρά στον κόσμο, αλλά και τους Ρωμιούς στη Συρία, στο Λίβανο, στην Αίγυπτο, στο Ιράκ, στους Αγίους Τόπους, στη Μικρά Ασία κ.ά. Στην κοιτίδα του Χριστιανισμού στη Μέση Ανατολή οι Χριστιανοί κάποτε ήμασταν πλειοψηφία…τώρα δυστυχώς απέμειναν ελάχιστοι.
Οι 3 άγιοι ιεράρχες μας είχαν πολλά κοινά στοιχεία μεταξύ τους: αγάπη για τον συνάνθρωπο, αλληλεγγύη για τους κατατρεγμένους και τους αρρώστους, συμπόνια για τους φτωχούς και περιθωριοποιημένους. Μοίρασαν την πατρική τους περιουσία σε ανθρώπους που είχαν ανάγκη, που πεινούσαν και δεν είχαν γιατρό να θεραπευτούν. Ο Μ. Βασίλειος (330-379) έφτιαξε ολόκληρη συνοικία στην Καισάρεια με ορφανοτροφείο, γηροκομείο, πανδοχείο, νοσοκομείο κ.ά. την γνωστή ως «Βασιλειάδα». Μάλιστα και ο ίδιος πρόσφερε ιατρικές φροντίδες, μιας και είχε σπουδές ιατρικής. Γιορτάζει την 1 Ιανουαρίου και σχετίζεται με το ωραίο έθιμο της βασιλόπιτας. Ο Γρηγόριος (329-390) επίσκοπος στην κωμόπολη Σάσιμα δίπλα στην Αξό της Καππαδοκίας και που αργότερα αναδείχθηκε πατριάρχης, τα πρόσφερε όλα για τους φτωχούς συμπατριώτες του. Έγραψε πεζά και ποιήματα. Ονομάστηκε θεολόγος, γιατί υποστήριξε την θεότητα του Αγίου Πνεύματος και γιορτάζει στις 25 Ιανουαρίου και τέλος ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος (344-407) που εξαιρετικός ρήτορας, σίτιζε και συντηρούσε πάνω από 3.500 άτομα στην Αντιόχεια, που έγιναν πολύ περισσότεροι σαν έγινε πατριάρχης στην Πόλη. Γιορτάζει στις 13 Νοεμβρίου. Άγιοι άνθρωποι, με στοργικές μητέρες, μορφωμένοι, με πλούσια κοινωνική δράση, πολύτιμο συγγραφικό έργο, ταπεινότητα και αγάπη για τον άνθρωπο και τη νεολαία. Επέτυχαν τη αρμονική σύζευξη Χριστιανισμού και Ελληνισμού και εδραίωσαν τον ελληνοχριστιανικό πολιτισμό. Είναι πρότυπο για όλους εμάς στην εκκλησία.
Στην Ρωμανία ή το βυζάντιο όπως το αποκαλούν-λανθασμένα- οι Δυτικοί υπήρχε πρόοδος, ανάπτυξη, πολιτισμός, τεχνολογία. Οι επιστήμονες λάμπρυναν την οικουμένη με το έργο τους. Ο μηχανικός Καλλίνικος από την Συρία, οι αρχιτέκτονες Ανθέμιος και Ισίδωρος από την Μίλητο και τις Τράλλεις της Μικράς Ασίας, ο Κύριλλος και ο Μεθόδιος από την Θεσσαλονίκη, ο Λέων ο μαθηματικός και φιλόσοφος, ο Ιωάννης ο ιατρός κ.ά. Λειτουργούσε πανεπιστήμιο στην Πόλη και σχολεία παντού. Οι μαθητές και οι σπουδαστές μελετούσαν, κοντά σε ονομαστούς δασκάλους, την ελληνική γραμματεία, αντιγράφοντας και σχολιάζοντας έργα που έτσι διατηρήθηκαν και παραδόθηκαν έως εμάς. Τα έργα της αρχαίας Ελλάδας, η παράδοση των αρχαίων Ελλήνων, διασώθηκαν και έφτασαν ως τη νεώτερη Ευρώπη, την Ευρώπη της Αναγέννησης, βασικά μέσω του Βυζαντίου. Αυτό οφείλεται κατά πολύ στη γλωσσική συνέχεια, αλλά και στην αδιάλειπτη δράση των αντιγραφέων, βιβλιοθηκάριων, φιλολόγων και συγγραφέων της Ρωμανίας. Χωρίς τους υπομονετικούς μοναχούς και τα μοναστήρια-κατά κύριο λόγο- δεν θα μας είχαν απομείνει παρά ελάχιστα ίχνη μιας απέραντης κληρονομιάς. Όλοι εμείς τους χρεωστάμε τεράστια ευγνωμοσύνη.
Οι φράσεις: «αυτός τα έμαθε απ΄ έξω και ανακατωτά», «αυτή τα παίζει στα δάχτυλα» προέρχονται από εκεί. Το ίδιο και οι λέξεις σχολείο και τετράδιο. Η διαίρεση λεγόταν επιμερισμός. Στα σχολεία πήγαιναν αγόρια και κορίτσια. Πολλές γυναίκες μάλιστα διέπρεψαν στα γράμματα όπως η Υπατία, η Άννα Κομνηνή, η Κασσιανή, η Πουλχερία, η Ευδοκία, η Ειρήνη Παλαιολογίνα κ.ά.
Όμως η λαίλαπα του εξισλαμισμού σχεδόν εξαφάνισε τον ακμαίο ελληνισμό. Το παιδομάζωμα δημιούργησε γενίτσαρους. Παρόλα αυτά τα τραγικά γεγονότα στις ημέρες μας εξακολουθούν να υπάρχουν πάνω από 1.000.000 κρυπτοχριστιανοί και απόγονοι Ελλήνων που κατοικούν στον Πόντο. Στην Πέργαμο, στα Μοσχονήσια, τη Φώκαια, στον Κιρκιντζέ, στο Αϊβαλί ανάμεσά τους και ο φίλος μας ο Μερτζάν κ.ά. ζουν ξεχασμένοι Έλληνες. Στην Κιλικία και στην Καππαδοκία φοβούνται να αποκαλύψουν την ταυτότητά τους και οι περισσότεροι Τουρκοκύπριοι είναι απόγονοι Ελλήνων. Άλλωστε η πέτρα του Ρωμιού στην Κύπρο βρίσκεται.
Η πίστη μας, η εκκλησία μας δεν είναι προσωπικό ζήτημα, μήτε ατομική υπόθεση, όπως διαβάζουμε και ακούμε στην τηλεόραση και στο Διαδίκτυο. Το αντίθετο ακριβώς συμβαίνει και τούτο γιατί η ορθόδοξη πίστη έχει κοινωνική διάσταση. Δεν είναι ιδιωτικής χρήσης. Όλα έχουν σχέση με όλους. Αυτό οφείλουμε επιτέλους να το καταλάβουμε. Νισάφι πια! Η εποχή των ατομικών δικαιωμάτων και του εγωιστικού πνεύματος, της θεοποίησης του εγώ, που προήλθε από τη Δύση βλέπουμε που μας έφτασε. Αυτοί που έμεναν άπλυτοι κι αγράμματοι στη Δύση και αυτοί που απαγορεύουν το σκάκι στην Ανατολή σήμερα κυριαρχούν. Μαντήλα και τσαντόρ. Και εμείς σκύβουμε το κεφάλι… Σφάξε με Αγά μου να αγιάσω. Όσο μας λιγοστεύει η ανθρωπιστική παιδεία, η υπερηφάνεια και η αξιοπρέπεια μας άλλο τόσο εδραιώνεται η κρίση, η ανεργία, η ακρίβεια, η μοναξιά, η εγκληματικότητα, η διάδοση αιρετικών και παραθρησκευτικών κινήσεων. Η υπογεννητικότητα και η μετανάστευση έχουν αδειάσει τα σχολεία και την πατρίδα μας. Στενοχωριόμαστε γιατί τα παιδιά μας φεύγουν για εργασία και σπουδές στο εξωτερικό, ενώ κάλλιστα θα μπορούσαν να παραμείνουν και να δημιουργήσουν εδώ.
Και κάτι άλλο σημαντικό. Πριν λίγα χρόνια επιτρεπότανε να έρχονται ιερείς-πνευματικοί στα σχολεία μας για εξομολόγηση και συζήτηση. Αυτό βοηθούσε πολύ το έργο μας ως εκπαιδευτικών. Σήμερα πνιγμένοι στην γραφειοκρατία και την πίεση δεν έχουμε την δυνατότητα να δούμε τους μαθητές στα μάτια, δεν μπορούμε να αφουγκραστούμε τις ανησυχίες τους. Τα παιδιά μας έχουν ανάγκη την κουβέντα και την παρουσία μας. Η εξωστρέφεια τους βοηθάει πολύ. Κάποιες φορές έρχονται στο γραφείο ή στο διάδρομο ή τα λέμε καμιά φορά στην αυλή, στο διάλλειμα. Σας λέω ότι το όφελος από αυτές τις συζητήσεις είναι τεράστιο.
Στο ερώτημα τι είναι ο Θεός; τους απαντάμε.. O ίδιος ο Xριστός είναι αγάπη και ως αγάπη αγκαλιάζει και σώζει. Η Ορθοδοξία μας με βασικό χαρακτηριστικό την βαθιά αγαπητική σχέση ανάμεσα στα 3 πρόσωπα της Αγίας Τριάδας απέναντι σε αυτή την παρακμή, αυτό τον εγωιστικό αχταρμά της παγκοσμιοποίησης, της ισοπέδωσης των πάντων και της αθεΐας έχει την απάντησή της: αλληλεγγύη, αλληλοβοήθεια, συμμετοχικότητα. Όταν τα παιδιά έρχονται να μας πουν τα κάλαντα διατηρώντας έθιμο αιώνων, ας τους ανοίγουμε την πόρτα μας, όταν γίνεται έρανος αγάπης το ίδιο, το κοινωνικό ιατρείο, το κοινωνικό παντοπωλείο, το φιλόπτωχο ταμείο, τα κατηχητικά, τα φροντιστήρια, οι σχολές αγιογραφίας και μουσικής, οι κατασκηνώσεις, οι κύκλοι μελέτης της γραφής, οι εκδρομές κ.ά. Εχθές, στην απογευματινή εκδήλωση για την γιορτή των γραμμάτων [Κυρ. 29-1-2017 Πνευματικό Κέντρο Γιαννιτσών ώρα 19.00΄] εκπαιδευτικοί και μαθητές μαζέψαμε τρόφιμα για το γεύμα αγάπης. Αυτές οι δράσεις στηρίζονται από όλους εσάς. Εσείς είστε η δύναμη της Εκκλησίας. Αυτό είναι το αληθινό πρόσωπο της Ρωμιοσύνης, γιατί ο Ελληνισμός δεν είναι απλά θέμα καταγωγής, αυτό είναι το λιγότερο, κυρίως είναι θέμα πολιτισμού και φιλοσοφίας, είναι ολόκληρος κόσμος, είναι στάση ζωής είναι κοινωνία αγάπης και προσώπων. Δεν υπερέχουμε έναντι των άλλων λαών επειδή είμαστε Έλληνες….. αλλά επειδή ακριβώς είμαστε Έλληνες έχουμε ευθύνες και υποχρεώσεις απέναντι στην Ευρώπη, τον κόσμο και στην ιστορία. Έχουμε πολλά να δώσουμε. Έχουμε κουλτούρα και γλώσσα, έχουμε πίστη και ελπίδα. θέλει αγώνα και φρόνημα. Αλλάζοντας τον εαυτό μας, αλλάζουμε τον κόσμο ολάκερο κι όπως λέει ένας σύγχρονος τραγουδοποιός:
…..
Θέλω να πιω όλο τον Βόσπορο….
Αλλάζουνε εντός μου τα σύνορα του κόσμου…..
Είναι αδήριτη ανάγκη, είναι καιρός πλέον να ξεφύγουμε από τη λογική του μίζερου ελλαδικού βαλκανικού αθηνοκεντρικού κρατίδιου και σκεφτούμε πλατιά με ανοικτούς ορίζοντες, κι όχι κολλημένοι. Το εθνικό κράτος μας είναι απαραίτητο ως επικαιρικό όχημα για την ιστορική επιβίωση. Οφείλει να λειτουργήσει παράλληλα ως άξονας συνοχής του οικουμενικού Ελληνισμού. Κέντρο υπηρετικό της ενότητας ελληνικών πληθυσμών διάσπαρτων στα πέρατα του κόσμου, πολιτικών – κι όχι κομματικών – κοινοτήτων οργανωμένων με γλώσσα, εκκλησιά, σχολειό, αγορά. Άλλωστε πατέρες εδώ και εκατοντάδες χρόνια επικαλούμαστε συνεχώς την σεπτή ευλογία από το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινούπολης.
Όπου δεν υπάρχει το φιλότιμο υπάρχει το χρέος. Οφείλουμε να δώσουμε καλή μαρτυρία στα πέρατα της γης. Να μιλούν όλοι θετικά για τους Έλληνες. Να λένε: γεια σου βρε περήφανε και προκομμένε Έλληνα! … Αριστοτέλης Ωνάσης, Μίκης Θεοδωράκης, Αναστάσιος αρχιεπίσκοπος Αλβανίας, Ελένη Γλύκατζη –Αρβελέρ, Νάνα Μούσχουρη, Δημήτριος Νανόπουλος, Άννα Κορακάκη, Γιάννης Αντετοκούνμπο κ.ά.
Ο Ιωάννης ο Μαυρόπους από τα Ευχάιτα του Πόντου τον 11ο αιώνα ανέλαβε σχετική πρωτοβουλία και έκτοτε οι 3 Ιεράρχες εορτάζονται μαζί. Επιθυμούμε αυτή η όμορφη γιορτή να συνεχιστεί για πάντα. Ελληνισμός και Ορθοδοξία συνοδοιπορούν. Γιατί η Ορθοδοξία δίχως τον Ελληνισμό θα εξακολουθήσει να υπάρχει. Ελληνισμός –όμως-δίχως την Ορθοδοξία θα εξαφανιστεί. Οι 3 άγιοί μας είναι δίπλα μας, είναι κοντά μας, είναι τα γνήσια και ανόθευτα πρότυπά μας. Είναι οι προστάτες των γραμμάτων και της ελληνορθόδοξης παιδείας. Να έχουμε πάντα την ευλογία τους
Χρόνια πολλά σε όλους τους συναδέλφους και συναδέλφισσες, στους μαθητές και μαθήτριες και να τους χαίρονται στ΄ αλήθεια οι γονείς και οι παππούδες τους.
Λάζαρος Η. Κενανίδης θεολόγος, διδάκτορας Α.Π.Θ.
μέλος του Δ.Σ. της Ι.Λ.Ε.Γ. «Ο Φίλιππος »
δ/ντής 2ου Γυμνάσιου Γιαννιτσών «Κύριλλος και Μεθόδιος»