Αρχιμανδρίτης Γρηγόριος Αγαθόβουλος. Ο Μεγάλος Ευεργέτης της Στράντζας Ανατολικής Θράκης και του 3ου Δημοτικού Σχολείου Γιαννιτσών.

Η Ιστορική και Λαογραφική Εταιρεία Γιαννιτσών «ο Φίλιππος» τίμησε την προσφορά του μεγάλου ευεργέτη του Γ΄ δημοτικού σχολείου Γιαννιτσών Αρχιμανδρίτη Αγαθόβουλου με την ανέγερση της προτομής του το 2004 στον αύλειο χώρο του σχολείου.

Ο Αρχιμανδρίτης Αγαθόβουλος γεννήθηκε το 1807 στην Στράντζα της Ανατολικής Θράκης, και απεβίωσε στη Σμύρνη το 1883. Η Στράντζα (εκκλησιαστικώς Σερέντζιον), υπάγονταν εκκλησιαστικά στη Μητρόπολη Τυρολόης και Σερεντζίου και διοικητικά στο Σαντζάκι Τσα τάλτζας της Νομαρχίας Κωνσταντινουπόλεως. Ο Αγαθόβουλος στα 13 του χρόνια έμεινε ορφανός. Αργότερα ο Μητροπολίτης Τυρολόης και Σερεντζίου έγινε κηδεμόνας του και τον βοήθησε στις περαιτέρω σπουδές του, στη Μεγάλη του Γένους Σχολή στην Κωνσταντινούπολη, αλλά και στην Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Όταν αποφοίτησε, χειροτονήθηκε διάκονος. Στη συνέχεια, με τη βοήθεια της αδελφής του Αφεντούλας, φοίτησε στην Θεολογική Σχολή της Λειψίας, και όταν επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη, χειροτονήθηκε Αρχιμανδρίτης και τοποθετήθηκε Σχολάρχης στην Πατμιάδα Σχολή. Αργότερα διορίσθηκε ως καθηγητής στην Ευαγγελική Σχολή της Σμύρνης (Αγίας Φωτεινής), της οποίας αργότερα ανέλαβε τη διεύθυνση μέχρι και τον θάνατό του. Ό,τι περίσσευε από τους μισθούς του ως Διευθυντή της Σχολής το κατέθετε σε μετοχές της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας.

Οι πληροφορίες αυτές αναφέρονται σε επιστολή του Στραντζαλιώτη Αριστείδη Μητακίδη κατά το 1974 – συνταξιούχου δασκάλου πια – ο οποίος από το 1932-33 ήταν διευθυντής του Γ΄ Δημοτικού σχολείου. Ο Α. Μητακίδης αναφέρει στην επιστολή του ότι πήρε τις πληροφορίες αυτές από την Βαΐτσα Ν. Τσόχατζη το γένος Βαιλ. Παπάζογλου, η οποία είναι εγγονή της αδελφής του Γρ. Αγαθόβουλου, Αφεντούλας. Λίγο πριν από τον θάνατό του, ο Αρχιμανδρίτης Γρηγόριος Αγαθόβουλος θέλοντας να δείξει και έμπρακτα την αγάπη του προς την ιδιαίτερη πατρίδα του, τη Στράντζα, αφήνει ως κληροδότημα στον Σύλλογο προς διάδοση των Ελληνικών γραμμάτων, που εδρεύει στην Αθήνα, την περιουσία του, με τον όρο ο Σύλλογος αυτός να διαθέτει τους τόκους από την περιουσία αυτή προς ανέγερση και συντήρηση δημοτικού σχολείου αρρένων, στον τόπο γεννήσεώς του, τη Στράντζα Ανατολικής Θράκης. Πράγματι, τα χρήματα αυτά καταβάλλονταν ανελλιπώς στο σχολείο της Στράντζας, μέχρι το 1914, και επειδή το σχολείο ήταν καινούργιο, τα διέθεταν για τη συντήρηση και τη βελτίωσή του. Το σύνολο των τόκων του κληροδοτήματος διατίθετο για τις ανάγκες των εν λόγω σχολείων, μέχρι το 1914, που είναι η χρονιά του διωγμού των Στραντζαλιωτών από τους Τούρκους, και του ερχομού και διασκορπισμού τους στην Ελλάδα.

Τα χρόνια μετά τον διωγμό των Στραντζαλιωτών, ο Σύλλογος προς διάδοση των Ελληνικών γραμμάτων προσπαθεί να πληροφορηθεί αν στο χωριό Στράντζα έχουν απομείνει κά ποιοι Έλληνες και αν λειτουργεί Ελληνικό σχολείο. Για τον σκοπό αυτό προσπαθεί να συγκεντρώσει επίσημες πληροφορίες για το τι απέγιναν οι Στραντζαλιώτες.

Πράγματι, υπάρχει μια σειρά από έγγραφα αλληλογραφίας του Συλλόγου με το Πατριαρχείο Κωνσταντινου πόλεως, το Επαρχιακό Συμβούλιο Εκκλησιαστικών Επαρχιών Τυρολόης και Σερεντζίου και Μετρών-Αθύρων που εδρεύει στην Θεσσαλονίκη, τον Γενικό Διευθυντή Εποικισμού Μακεδονίας (Γενικό Μητρώον Ανταλλαξίμων), το Υπουργείο Γεωργίας και το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, από την οποία φαίνεται η αγωνιώδης αναζήτηση του Συλλόγου για την τύχη των Στραντζαλιωτών και για την διακονία της λειτουργίας του κληροδοτήματος.

Τελικά ο Σύλλογος κατά το έτος 1929 πληροφορείται από έγγραφο του Υπουργείου Γεωργίας, τον τόπο εγκατάστασης των προσφύγων Στραντζαλιωτών και τον ακριβή αριθμό των οικογενειών τους. Από το έγγραφο αυτό φαίνεται ότι η πολυπληθέστερη ομάδα εγκαταστάθηκε στα Γιαννιτσά, γύρω στις 225 οικογένειες. Στη συνέχεια ο Σύλλογος ζητά και από τον Δήμο Γιαννιτσών να του γνωστοποιήσει τον ακριβή αριθμό οικογενειών αλλά και ατόμων των προσφύγων Στραντζαλιωτών που είναι εγκατεστημένοι στα Γιαννιτσά. Ο Δήμαρχος Γιαννιτσών στις 22 Μαρτίου 1932, πληροφορεί τον Σύλλογο ότι στα Γιαννιτσά είναι εγκατεστημένες 225 οικογένειες από τη Στράντζα Ανατολικής Θράκης, συνολικά 906 άτομα. Τα επόμενα χρόνια ο Σύλλογος αποφασίζει να διαθέσει μέρος των διαθεσίμων του κληροδοτήματος στην πολυπληθέστερη ομάδα Στραντζαλιωτών που βρίσκεται στα Γιαννιτσά.

Έτσι ξεκινά ένας αγώνας δρόμου και από την μεριά των Γιαννιτσιωτών Στραντζαλιωτών, αλλά και από την μεριά του Συλλόγου προς διάδοση των Ελληνικών γραμμάτων, για τον τρόπο διάθεσης των τόκων του κληροδοτήματος και στις 8 Φεβρουαρίου του 1938, ύστερα από συντονισμένες προσπάθειές τους, η κυβέρνηση ψηφίζει τον αναγκαστικό νόμο με αριθμό 1070/1938, με τον οποίο αποφασίζεται τα έσοδα του Αγαθοβούλειου κληροδοτήματος να διατίθενται για την ανέγερση ή την συντήρηση εκπαιδευτηρίων σε συμπαγείς κοινότητες ή συνοικισμούς όπου είναι εγκατεστημένοι κάτοικοι της τέως Ελληνικής κοινότητας της Στράντζας. Έτσι στις 25-11-1938 το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου προς διάδοση των Ελληνικών γραμμάτων αποφάσισε να διαθέσει τα έσοδα του κληροδοτήματος για την ανέγερση νέου κτιρίου του Γ΄ δημοτικού σχολείου στα Γιαννιτσά.

Στις 2/4/1939 συνεδρίασε ο Γεωργικός Συνεταιρισμός Στράντζης Γιαννιτσών, με σκοπό την υποβολή ψηφίσματος στην Κυβέρνηση για την εκτέλεση του αναγκαστικού νόμου 1070/38 για τον τρόπο διάθεσης των εσόδων του Αγαθοβούλειου Κληροδοτήματος. Στο ψήφισμα εξέφρασαν τις ευχαριστίες τους προς την Κυβέρνηση και υποσχέθηκαν να προσφέρουν οι ίδιοι προσωπική εργασία, πάνω από 75000 δραχμές, εκτός από το χρηματικό ποσό που είχαν συγκεντρώσει, για την ανέγερση του νέου κτιρίου του Γ΄ δημοτικού σχολείου Γιαννιτσών.

Ο αρχιτέκτονας της προσπάθειας αυτής Αριστείδης Μητακίδης, γέννημα-θρέμμα της Στράντζας, (ο ίδιος γράφει ότι αυτός ανακάλυψε την διαθήκη του Αγαθόβουλου,) μετέθηκε στην Κατερίνη, και την προσπάθειά του ανέλαβε και την ολοκλήρωσε με θαυμάσιο τρόπο, ο νέος διευθυντής του σχολείου, Θεόδωρος Θεοδωρίδης. Και στις 6 Μαρτίου του 1955 γίνονται τα εγκαίνια του νέου κτιρίου, του Γ΄ δημοτικού σχολείου Γιαννιτσών. Από τότε, κάθε χρόνο σχεδόν, διατίθεται από το Αγαθοβούλειο κληροδότημα, ένα σημαντικό ποσό για τις ανάγκες του νέου σχολείου, του σχολείου που στέγασε τα παιδιά των Στραντζαλιωτών συμπατριωτών του Αρχιμανδρίτη Αγαθόβουλου, μέχρι και τις μέρες μας.

Με τη βοήθεια του Αγαθοβούλειου κληροδοτήματος, το σχολείο απέκτησε αργότερα κεντρική θέρμανση, αίθουσα πολλαπλών χρήσεων, στην οποία δόθηκε το όνομα του Συλλόγου προς διάδοση των Ελληνικών γραμμάτων, νέες αίθουσες διδασκαλίας, αλλαγή των παραθύρων με νέα σύγχρονα, αλλαγή και βελτίωση της στέγης του παλαιού κτιρίου κ.α. Η σχολική κοινότητα το 1996 αποφάσισε προς τιμήν του Αρχιμανδρίτη, να διοργανώνονται κάθε χρόνο στο σχολείο πολιτιστικές και αθλητικές δραστηριότητες με την ονομασία «Αγαθοβούλεια». Και το 1998 πραγματοποιήθηκε η μετονομασία του σχολείου σε «Αγαθοβούλειο Γ΄ δημοτικό Σχολείο».

(Αποσπάσματα από το άρθρο των: Νικολάου και Αικατερίνης Χαβιάρη με θέμα «Αρχιμανδρίτης Γρηγόριος Αγαθόβουλος. Ο Μεγάλος Ευεργέτης της Στράντζας Ανατολικής Θράκης και του 3ου Δημοτικού Σχολείου Γιαννιτσών» στο τεύχος 86 του περιοδικού ΦΙΛΙΠΠΟΣ, τριμηνιαία έκδοση της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Γιαννιτσών Ο ΦΙΛΙΠΠΟΣ).