Την Κυριακή 5 Φεβρουαρίου 2017, τελέστηκε με κάθε επισημότητα, το μνημόσυνο των έξι κατοίκων Μεσημερίου και του ενός κατοίκου Φλαμουριάς που δολοφονήθηκαν άνανδρα, στις 2 Φεβρουαρίου 1905, λίγο έξω από το χωριό, από τους Βούλγαρους κομιτατζήδες.
Το μνημόσυνο διοργανώνεται κάθε χρόνο, με προτροπή των συγγενών των θυμάτων, από τον Σύλλογο Απογόνων Μακεδονομάχων Εδέσσης-Αλμωπίας, την Περιφερειακή Ενότητα Πέλλας, τον Δήμο Έδεσσας και το Δημοτικό Διαμέρισμα Μεσημερίου.
Παρέστησαν οι βουλευτές του νομού Θ. Τζάκρη και Γ.Καρασμάνης, οι πρώην Βουλευτές Δ. Σταμενίτης και Δ.Τζαμτζής, ο Περιφερειακός σύμβουλος Π. Ζέρζης ως εκπρόσωπος της Περιφερειακής Ενότητας Πέλλας, ο Δήμαρχος Εδέσσης Δ.Γιάννου, ο Πρόεδρος του Δημοτικού συμβουλίου Έδεσσας Φ. Γκιούρος, ο Πρόεδρος του τοπικού διαμερίσματος Μεσημερίου Α.Βλαδίκας, Αντιδήμαρχοι και Δημοτικοί σύμβουλοι, ο Στρατηγός Διοικητής της ΙΙας Μεραρχίας Πεζικού, ο Αστυνομικός Διευθυντής Πέλλας, ο Διοικητής της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Πέλλας, ο εκπρόσωπος του Διευθυντή Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης νομού Πέλλας, Δάσκαλοι και μαθητές του Δημοτικού Σχολείου Μεσημερίου, εκπρόσωποι συλλόγων και πλήθος κόσμου που γέμισε την Εκκλησία και τον προαύλιο χώρο της.
Το ιστορικό της ημέρας εκφώνησε ο Κωνσταντίνος Κάμτσης, Πρόεδρος της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Γιαννιτσών «Ο Φίλιππος» και μέλος του συλλόγου Απογόνων Μακεδονομάχων Γιαννιτσών ως απόγονος του Θρυλικού Μακεδονομάχου οπλαρχηγού Γκόνου Γιώτα, ο οποίος, εκτός της εξιστόρησης των γεγονότων της περιόδου εκείνης, τόνισε την σημασία της θυσίας και της συμβολής των γηγενών Μακεδόνων κατά τον Μακεδονικό αγώνα αναφέροντας πολλά επώνυμα Μεσημεριοτών που πήραν μέρος στον Μακεδονικό Αγώνα.
Ακολούθησε τρισάγιο και κατάθεση στεφάνων, από τους επισήμους και τους συλλόγους, στην προτομή του ενός εκ των φονευθέντων Ιερέα Ε. Παπαστογιάννη που βρίσκεται στον προαύλιο χώρο της Εκκλησίας. Ποίημα για τους θυσιασθέντες απήγγειλε ο Κ. Χασαπίδης.
Μετά το μνημόσυνο προσφέρθηκαν, από συγγενείς των θυμάτων και συγχωριανούς, κόλλυβα έξω από την εκκλησία και τα πατροπαράδοτα κεράσματα, στην αίθουσα εκδηλώσεων του Δημοτικού Σχολείου. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο δισέγγονος του Γιαννάκη, ενός εκ των θυμάτων, συνεχίζοντας την παράδοση του πατέρα του, κέρασε στο καφενείο του τσίπουρο και μεζέδες σε όλους τους συγχωριανούς και επισκέπτες.
ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΟΓΟΝΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΟΜΑΧΩΝ ΕΔΕΣΣΗΣ – ΑΛΜΩΠΙΑΣ
Ο Πρόεδρος: Γιουματζίδης Δημήτριος, Η Γραμματέας: Στόϊκου Μαρία
Ακολουθεί η ομιλία που εκφώνησε, για το ιστορικό της ημέρας, ο Προέδρος της Ιστορικής και Λαογραφικής Εταιρείας Γιαννιτσών “Ο Φίλιππος” κ. Κωνσταντίνος Κάμτσης:
Η ΕΘΝΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΤΟΥ ΜΕΣΗΜΕΡΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΟ ΑΓΩΝΑ
Αναμφίβολα ο Μακεδονικός Αγώνας αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα έπη του Ελληνισμού. Ήταν ένας ιδιόμορφος αγώνας του Μακεδονικού Ελληνισμού, για υπεράσπιση της ταυτότητάς του και της γης του, που διήρκεσε για πάνω από 30 χρόνια, απέναντι στις επεκτατικές βλέψεις των σλάβων. Η Βουλγαρία, με την αμέριστη συμπαράσταση της Ρωσίας, εξορμούσε με στόχο να επεκταθεί και να αποκτήσει έξοδο στο Αιγαίο. Η Ελλάδα, υπό την κηδεμονία των Μεγάλων Δυνάμεων, αδύναμη και εξαντλημένη από τον ατυχή πόλεμο του 1897, δεν είχε συνειδητοποιήσει εγκαίρως τον από βορρά κίνδυνο.
Οι γηγενείς Μακεδόνες Έλληνες, οι απόγονοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου και μοναδικοί κληρονόμοι του, αντιστάθηκαν με αυτοθυσία στα σχέδια εκβουλγαρισμού τους και κατέπληξαν με την αγωνιστικότητά τους. Αυτό ώθησε, υποχρέωσε μάλλον, το Ελληνικό κράτος να αναλάβει στρατιωτική δράση. Έτσι άνοιξαν το δρόμο και με τον πρώτο Βαλκανικό πόλεμο, για την απελευθέρωση της Μακεδονίας. Διέσωσαν τον Ελληνισμό της Β. Ελλάδος από τον Τουρκικό ζυγό, αλλά και τις επιδιώξεις της Βουλγαρίας.
Οι γηγενείς Μακεδόνες, υπέστησαν αφόρητες πιέσεις και βαναυσότητες, προκειμένου να υποκύψουν στα επεκτατικά σχέδια των βουλγάρων. Δεν υποτάχτηκαν, παρότι το τίμημα πολλές φορές ήταν η ίδια η ζωή τους. Με την πίστη τους στο Θεό και την προσήλωσή τους στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, διατηρώντας ανά τους αιώνες την Ελληνική Εθνική συνείδησή τους, αγωνίστηκαν με απαράμιλλο θάρρος και αυτοθυσία για τα «ιερά και τα όσια».
Στα 1870 η Βουλγαρία, με την υποστήριξη της Ρωσίας, έλαβε την άδεια από τις Τουρκικές αρχές να δημιουργήσει ανεξάρτητη εξαρχική εκκλησία, μέσα στα όρια του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Ενέργεια με στόχους καθαρά εθνικιστικούς και προπαγανδιστικούς. Είναι αμέτρητα τα περιστατικά ένοπλης κατάληψης των εκκλησιών και βιαιοπραγίας κατά Ελλήνων ιερέων προκειμένου να τους αντικαταστήσουν με Βούλγαρους .
Η εκκλησία σήκωσε το μεγάλο βάρος της αντίστασης. Ο ιερός κλήρος πλήρωσε με αίμα την αγριότητα των κομιτατζήδων. Στη Μητρόπολή μας Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας δύο Μητροπολίτες(Στέφανος Δανιηλίδης και Διονύσιος Παπανικολόπουλος) και δεκάδες ιερείς, αγωνίστηκαν υπέρ της πίστεως και πατρίδος. Για τον επίσκοπο Στέφανο, ο Κων/νος Μαζαράκης-Αινιάν- Αξιωματικός του Ελληνικού Στρατού και Μακεδονομάχος- γράφει ότι μετέφερε όπλα μάλινχερ για τον αγώνα, κάτω από τη μύτη των Τούρκων αστυνομικών, τα οποία βαστούσε ο διάκος, ως μεγάλες τυλιγμένες λαμπάδες. Αξίζει ιδιαίτερη αναφορά στους ιερείς, που βρήκαν τραγικό θάνατο, από δολοφονικά εχθρικά χέρια :
Ιερέας Παπαστογιάννης από το Μεσημέρι, τη μνήμη του οποίου τιμούμε σήμερα.
Παπά Δημήτρης Οικονόμου – Ο Παπαφλέσσας των Γιαννιτσών όπως τον ονόμαζαν.
Παπά Νώε Παπαϊωάννου από τη Λαγκαδιά Αλμωπίας.
Παπά Μποζίνος Γερακάρης από το Θεοδωράκι.
Παπά Δημήτρης Παπαϊωάννου από το Εκκλησοχώρι.
Να θυμίσω τα λόγια του Παύλου Μελά-σύμβολο του Μακεδονικού Αγώνα : «Πάντοτε κατά τους αγώνες του Έθνους μας προϊστατο η Εκκλησία. Έτσι τώρα προ πάντων, στη Μακεδονία, ότε κατ’ αυτής στρέφονται οι επιθέσεις των εχθρών, η Εκκλησία και πάλιν θα προστατεύσει τον Αγώνα».
Σήμερα τιμούμε τη μνήμη των επτά Εθνομαρτύρων του Μεσημερίου, που βρήκαν τραγικό θάνατο, στις 2 Φεβρουαρίου 1905, ύστερα από ενέδρα που έστησαν οι βούλγαροι κομιτατζήδες. Τιμούμε κι όλους εκείνους, που δολοφονήθηκαν άνανδρα από τις συμμορίες των βουλγάρων, για το λόγο ότι δήλωναν Έλληνες, φρόντιζαν για την Ελληνική μόρφωση των παιδιών τους και ως σημείο αναφοράς της πίστης τους είχαν το Οικουμενικό Πατριαρχείο.
Σχεδόν όλοι οι κάτοικοί του χωριού, με ελάχιστες εξαιρέσεις και πρωταγωνιστές τον ιερέα Παπαστογιάννη, δασκάλους και πρόκριτους συμμετείχαν στον Μακεδονικό Αγώνα. Ο δημοδιδάσκαλος Βασίλειος Κίτσος, φλογερός πατριώτης με ενεργό συμμετοχή στον αγώνα. Ο αείμνηστος Μακεδονομάχος Γεώργιος Σίπκας που έλαβε μέρος σε πολυάριθμες μάχες και διακρίθηκε για τον ηρωισμό του, καθώς και πλήθος άλλων επώνυμων και ανώνυμων αγωνιστών .Το τίμημα ήταν βαρύ. Πλέον των πενήντα ανέρχεται ο αριθμός των φονευθέντων και δολοφονηθέντων κατά το διάστημα 1903-1908 από τους βούλγαρους κομιτατζήδες.
Την αγωνία τους και την οργή τους, οι κάτοικοι του Μεσημερίου εκφράζουν ήδη από την 25η Δεκεμβρίου 1899, σε επιστολή τους, που αποστέλλουν προς τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, διότι το μεν Ελληνικό σχολείο χρησιμοποιούσαν ως κοιτώνα Τούρκοι στρατιώτες, την δε Ελληνική εκκλησία διεκδικούσαν οι εξαρχικοί. Την επιστολή υπογράφουν οι τρεις ιερείς : Π’’Στογιάννης – Π’’Τρύφων – Π’’Χρήστος, δύο εφοροεπίτροποι, τρεις δάσκαλοι και πλήθος προκρίτων του Μεσημερίου, με πρώτο, τον πατέρα του Παπαστογιάννη, Τρύπκο(Τρύφων) Στόϊτση, τον οποίο δολοφόνησαν άνανδρα οι κομιτατζήδες, ενώ κοιμόταν στο σπίτι του. Ήταν το πρώτο θύμα του Μεσημερίου. Η οικογένειά του προσέφερε ανεκτίμητες εθνικές υπηρεσίες και βαρύ φόρο αίματος.
Έκτοτε οι κομιτατζήδες προέβησαν σε σωρεία εγκληματικών ενεργειών, προκειμένου να κάμψουν το ατρόμητο Ελληνικό φρόνημα των κατοίκων του χωριού. Το 1902 σκότωσαν περί τα 20 άτομα, μέσα στην εκκλησία των Αγίων Αναργύρων, προκειμένου να την μετατρέψουν σε Βουλγαρική και να εκφοβίσουν τους υπόλοιπους κατοίκους.
Αυτοί όμως δεν παρέμειναν αδρανείς. Κατάρτισαν μια πολυμελή επιτροπή αγώνα και σε συνεργασία με άλλα χωριά και επικεφαλής τον Μητροπολίτη Στέφανο, επισκέφθηκαν και εξιστόρησαν την επικρατούσα κατάσταση, στον Έλληνα πρόξενο της Θες/νίκης Λάμπρο Κορομηλά. Ο τελευταίος, φλογερός πατριώτης, συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό να κατανοήσει η Ελληνική κυβέρνηση ότι κινδύνευε να χαθεί ο Μακεδονικός Ελληνισμός. Έτσι βοήθησε να αποσταλούν εθελοντικά αντάρτικα σώματα, με επικεφαλής Έλληνες Αξιωματικούς. Αυτά σε συνεργασία με τους ντόπιους Μακεδονομάχους, αναπτέρωσαν το ηθικό των κατοίκων, κατέγραψαν σημαντικές νίκες κατά των κομιτατζήδων και επανέφεραν όσους δια της βίας και τρομοκρατίας είχαν προσχωρήσει στη Βουλγαρική προπαγάνδα.
Ο ιερέας Παπαστογιάννης, εκτός από τα εκκλησιαστικά του καθήκοντα, ανέπτυξε και εθνική δράση. Για το λόγο αυτό οι Βούλγαροι τον επικήρυξαν και σε δύο δολοφονικές απόπειρες εναντίον του, γλύτωσε από θαύμα. Ο Πρόξενος στη Θες/νίκη Λάμπρος Κορομηλάς, αναγνωρίζοντας τη μεγάλη συμβολή του στον αγώνα, αλλά και τους κινδύνους που διέτρεχε, τον ειδοποίησε ότι πρέπει να απομακρυνθεί για λίγο στη Θες/νίκη. Ο ατρόμητος Παπαστογιάννης απάντησε «Δεν μπορώ να αφήσω το ποίμνιό μου στο έλεος των κομιτατζήδων». Και παρέμεινε να συνεχίζει το έργο του στην Εκκλησία και στην πατρίδα.
Θα δολοφονηθεί όμως με τραγικό τρόπο με σφαίρες και απανωτές μαχαιριές, στις 2 Φεβρουαρίου του 1905, μετά από ενέδρα των κομιτατζήδων, επιστρέφοντας από το χωριό Φλαμουριά, όπου παρέστη για να λειτουργήσει κατά το πανηγύρι του Ιερού Ναού της Υπαπαντής, αλλά και να ενισχύσει το φρόνημα των πατριωτών του χωριού. Μαζί του θα δολοφονηθούν και άλλοι έξι, πρόκριτοι και μέλη της επιτροπής αγώνα. Να αναφέρουμε τα ονόματά τους:
Στέργιος Γιαννάκης – Κωνσταντίνος Ζαφειρίου – Αθανάσιος Τρύπκος – Νικόλαος Μπουζίνης – Τρύφων Θωμάς από το Μεσημέρι και Κωνσταντίνος Κίτσος από τη Φλαμουριά.
Και ο κατάλογος των θυμάτων, των ηρωικών κατοίκων του Μεσημερίου δεν έχει τελειωμό: Αναστάσιος Τουρμάνης – Γεώργιος Γαβριάνης – Κων/νος Λιούκτσης ή Κώτας – Αθανάσιος Καρβουνιάρης – Ιωάννη Κούτας – Χρήστο Σίπκας – Χρήστος Παπαϊωάννου – Χρήστος Νησιώτης – Νικόλαος Δούμος ή Άμπας – Αθανάσιος Μπίκας και πολλοί άλλοι. Να με συγχωρήσουν οι συγγενείς τους που δεν αναφέρονται για οικονομία χρόνου.
Με τους αγώνες και θυσίες των κατοίκων του, το Μεσημέρι αναδείχθηκε σε προπύργιο του Ελληνισμού. Η πατρίδα και όλοι εμείς δεν ξεχνούμε τη θυσία τους για τη Μακεδονία και τιμούμε τη μνήμη του θανάτου τους μέχρι σήμερα.
Η διατήρηση της ελευθερίας και της εδαφικής ακεραιότητας απαιτεί αγώνες και θυσίες και σε καιρούς ειρήνης. Είναι εθνική ανάγκη να συνειδητοποιήσουμε τη δυσμενή κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η χώρα μας, λόγω της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης και της εκχώρησης κυριαρχικών δικαιωμάτων μας σε τρίτους.
Χρέος μας είναι να αγωνιστούμε όλοι μαζί με πίστη και τα ανεξάντλητα ψυχικά αποθέματα που διαθέτουμε, να περιφρουρήσουμε αυτά που μας παρέδωσαν οι πρόγονοί μας, χύνοντας το αίμα τους, αλλά και να κατακτήσουμε αυτά που μας ανήκουν.
Να καταγράψουμε – και να προστατέψουμε από τις προσπάθειες αλλοίωσής της με ξενόφερτες επιρροές – τη γνήσια Μακεδονική πολιτιστική μας παράδοση, με τα τραγούδια που εκφράζουν καημούς και χαρές, με τους περήφανους χορούς, με τις όμορφες φορεσιές και τα κεφαλομάντηλα δεμένα σαν περικεφαλαίες αρχαίων Μακεδόνων .
Να αναδείξουμε την τοπική μας ιστορία, καθώς και τη συμβολή μας σε όλους τους απελευθερωτικούς αγώνες των Ελλήνων.
Να αντικρούσουμε την επιχειρούμενη, συστηματικά τα τελευταία χρόνια, ανθελληνική προπαγάνδα που γίνεται κυρίως κατά τις εκδηλώσεις ορισμένων πολιτιστικών Συλλόγων και μουσικών συγκροτημάτων.
Να διατηρήσουμε άσβεστες τις μνήμες της θυσίας των ηρώων και μαρτύρων γι’ αυτή την Ελληνική γη και να τις μεταλαμπαδεύσουμε στις επόμενες γενιές.
Τέλος, χρέος και ιερό καθήκον μας είναι να διαφυλάξουμε το όνομα της Μακεδονίας, που αποτελεί Εθνική, Ιστορική και Πολιτιστική κληρονομιά μας, από κάθε ξένη επιβουλή και τον ενδοτισμό ελαχίστων εκ των έσω.
Η όμορφη γη της Μακεδονίας, που πολλοί λαοί γειτονικοί τη ζήλεψαν και τη διεκδίκησαν, είναι όμορφη για όλους μας όταν αναπνέει Ελληνικά.
Αιωνία η μνήμη των εθνομαρτύρων του Μεσημερίου.
Κων/νος Κάμτσης
Πρόεδρος της ΙΣΤΟΡΙΚΗΣ & ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΓΙΑΝΝΙΤΣΩΝ «Ο ΦΙΛΙΠΠΟΣ»
Απόγονος του Μακεδονομάχου Οπλαρχηγού Γκόνου Γιώτα