30/09/2017 Ημέρα μνήμης των Εθνικών Ευεργετών

Με αφορμή την ημέρα μνήμης Εθνικών Ευεργετών, η οποία ορίστηκε να γιορτάζεται την 30η Σεπτεμβρίου, η μνεία οφείλει να γίνεται για ανθρώπους που δίδαξαν με τον δικό τους μοναδικό τρόπο την ανυπέρβλητη προσφορά σε αυτόν τον τόπο! Αποτείνοντας λοιπόν φόρο τιμής σε ξεχωριστές προσωπικότητες με υψηλό αίσθημα φιλοπατρίας, φιλανθρωπίας και κοινωνικής αλληλεγγύης, που έχουν προσφέρει τις πολύτιμες υπηρεσίες τους στην κοινωνία κληροδοτώντας στο Ελληνικό Έθνος τα πιο όμορφα δώρα, διατηρείται ζεστή η φλόγα και η αγάπη της προσφοράς.

Ο Γάλλος ιστορικός και αρχαιολόγος Πωλ Βεν πιστεύει πως το φαινόμενο της ευεργεσίας είναι κατ’ εξοχήν ελληνικό εντοπίζοντας τις ρίζες του στην ελληνιστική περίοδο. Το βέβαιο είναι πως ήδη από τις αρχές του 16ου αιώνα έχουν καταγραφεί οι πρώτες μεγάλες δωρεές των ομογενών, για να «φωτισθεί το Γένος». Πριν ακόμα από την ίδρυση του Ελληνικού κράτους οι ομογενείς συνέδραμαν σημαντικά στην ίδρυση πρωτοποριακών και πρότυπων σχολείων, στην κατασκευή οικημάτων για κοινωφελείς σκοπούς και στη στήριξη μεγάλων φιλανθρωπικών έργων. Αλλά και μετά από αυτή στα μέσα του 19ου αιώνα μεγάλοι Εθνικοί Ευεργέτες συνέχισαν την πολυσήμαντη προσφορά τους οικοδομώντας δημόσια κτίρια εξέχουσας αισθητικής και σημασίας. Τεράστιος ο κατάλογος των ονομάτων, που ανταποκρίθηκαν με περίσσεια γενναιοδωρία στο προσκλητήριο του Έθνους και της Πατρίδας και ατελείωτος ο κατάλογος των ευεργεσιών που έμειναν ως πολύτιμη παρακαταθήκη στο έθνος.

Ενδεικτικά αναφέρονται τα ονόματα δύο εκ των σημαντικότερων Εθνικών Ευεργετών, που οφείλουν να παραμείνουν ανεξίτηλα στη μνήμη μας :

Ο Γεώργιος Αβέρωφ (1818-1899) διέθεσε τεράστια περιουσία για πολλούς εθνικούς και κοινωφελείς σκοπούς. Σημαντικότερη ευεργεσία του ήταν το περίφημο θωρακισμένο καταδρομικό «Αβέρωφ», πρωταγωνιστής των Βαλκανικών πολέμων και ιστορικό πλοίο της νεότερης Ελλάδας. Το ελληνικό κράτος, σε ένδειξη ευγνωμοσύνης προς τον εθνικό τούτο άνδρα, έστησε τον ανδριάντα του προ του Παναθηναϊκού Σταδίου.

 

Ο Σταύρος Νιάρχος (1909-1996) απέδειξε περίτρανα την ευαισθησία στην Παιδεία, την Υγεία, την Κοινωνική Πρόνοια, τον Πολιτισμό και εν γένει τον Άνθρωπο χρηματοδοτώντας δράσεις και προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας, υγειονομικής φροντίδας και εκπαίδευσης των νέων γενεών ως πρόληψη και επένδυση στο μέλλον της Ελλάδας. Το κυριότερο κοινωφελές έργο του είναι το Ίδρυμα ΣΤΑΥΡΟΣ ΝΙΑΡΧΟΣ στο οποίο συστεγάζονται συνδεδεμένα εννοιολογικά, λειτουργικά και τοπογραφικά στις νέες εγκαταστάσεις του η Εθνική Βιβλιοθήκη, η Εθνική Λυρική Σκηνή και το Πάρκο Σταύρος Νιάρχος.

Ο Αριστοτέλης στα «Ηθικά Νικομάχεια» αναφέρει το παράδοξο ότι οι ευεργέτες αγαπούν εκείνους που ευεργέτησαν περισσότερο από όσο εκείνοι που ευεργετήθηκαν τους ευεργέτες τους και αιτιολογεί τα λεγόμενά του υποστηρίζοντας ότι το να ευεργετείται κάποιος είναι κάτι που δεν απαιτεί κόπο, ενώ το να ευεργετεί είναι κοπιώδες. Για να αναγνωρίσουμε λοιπόν το μέγεθος της αξίας της ευεργεσίας κρίνεται επιτακτική η ανάγκη να ανταποκριθούμε στο κάλεσμα της μνήμης και της αληθινής καταγραφής της ιστορίας και να θυμόμαστε με διάφορες εκδηλώσεις τα ονόματα και την εκάστοτε προσφορά των εθνικών ευεργετών διοργανώνοντας δοξολογίες, καταθέσεις στεφάνων και ομιλίες στη μνήμη τους ως ελάχιστο δείγμα ευγνωμοσύνης και ένδειξης εκτιμήσεως με την ελπίδα να αποτελέσουν αυτοί οι άνθρωποι φωτεινό παράδειγμα και να ανοίξουν και πάλι το δρόμο για δημιουργία, αλληλεγγύη και εθνική ανάταση θυμίζοντας πως εκείνοι πρώτοι έχουν θέσει τα θεμέλια με τη διαχρονική εμβληματική παρουσία τους και πως εμείς έχουμε χρέος να συνεχίσουμε.

Αγάθη Γκουδέρη
Φιλόλογος-Μουσειολόγος
Υπ. Δρ. Πολιτισμικής Επικοινωνίας